Neologizm

Świtezianka · Adam Mickiewicz · zdanie modelowe

Sam tytułowy wyraz świtezianka to neologizm - Mickiewicz utworzył go od nazwy jeziora Świteź, żeby nazwać tajemniczą dziewczynę z jego wód.

Co pokazuje: poeta wymyśla nowe słowo, bo dla takiej fantastycznej postaci nie było gotowej nazwy

Odpowiedź do tego fragmentu: „Świtezianka” to neologizm artystyczny utworzony od nazwy jeziora Świteź. Mickiewicz nazwał nim istotę, której nie znał żaden słownik, i nadał balladzie tajemniczy klimat.

Hobbit, czyli tam i z powrotem · J.R.R. Tolkien · zdanie modelowe

Słowo hobbit wymyślił sam Tolkien - przed jego książką nikt nie znał ani takiego stworzenia, ani takiego wyrazu.

Co pokazuje: nazwanie zupełnie nowej istoty - wyraz okazał się tak potrzebny, że wszedł do wielu języków świata

Odpowiedź do tego fragmentu: „Hobbit” to neologizm autorski Tolkiena. Pisarz stworzył nowy wyraz dla wymyślonej przez siebie istoty, a słowo przyjęło się tak mocno, że trafiło do słowników.

Kamienie na szaniec · Aleksander Kamiński · zdanie modelowe

Warszawiacy z czasów okupacji żyją w strachu przed łapanką - wojna przyniosła nowe zło, a język od razu utworzył dla niego nowy wyraz od czasownika „łapać”.

Co pokazuje: nazywa nową, straszną rzeczywistość okupacji - jedno krótkie słowo zastępuje długi opis

Odpowiedź do tego fragmentu: „Łapanka” to neologizm z czasów okupacji, utworzony od czasownika „łapać”. Nowy wyraz nazwał zjawisko, którego wcześniej nie było, i do dziś kojarzy się z tamtym strachem.