Polski · E8 2027

Środki stylistyczne

Jak rozpoznać środek i napisać, co pokazuje w tekście. Z treningiem na cytatach i osobną stroną każdego pojęcia.

Na tej stronie

Co znajdziesz na tej stronie

Środki stylistyczne pomagają zrozumieć fragment utworu. Tu zobaczysz, jak je rozpoznać i jak napisać, co pokazują w konkretnym tekście.

Kartka z wierszem, na której zakreślono kilka środków stylistycznych.

Stan: 24 września 2026 r. · Egzamin 2027 · Zobacz źródła

01 · Rozpoznanie

Trzy pytania, które rozpoznają większość środków

Zadaj je po kolei. Najczęściej mylone pary rozstrzygniesz już na pierwszym albo drugim.

1
Szukaj łącznika
Jest „jak”, „jakby”, „niczym” albo „na kształt”? To porównanie. Słowa tworzą nowy, niedosłowny sens bez łącznika? To przenośnia.
2
Sprawdź, kto się tak zachowuje
Rzecz żyje, rusza się, wydaje głos jak zwierzę? To ożywienie. Mówi, myśli albo czuje jak człowiek? Dokładniejsza nazwa to uosobienie, czyli szczególny rodzaj ożywienia.
3
Policz znaczenia
Obraz ma jedno utrwalone znaczenie, czytelne dla wszystkich (lis to chytrość)? To alegoria. Da się go odczytać na wiele sposobów? To symbol.
Tak zapisujesz odpowiedź: nazwa, fragment, co pokazuje w tym tekście

Porównanie „blady jak ściana” pokazuje, jak bardzo bohater się przestraszył.

Samo „uplastycznia tekst” nie wystarczy. Napisz, co ten środek pozwala zobaczyć albo poczuć w tym konkretnym fragmencie.
Jeśli chcesz więcej

Kurs z polskiego

Zobacz kurs

02 · Trening

Rozpoznaj środek

Ćwiczenie na cytatach i przykładach. Najczęściej mylone pary pojawiają się tu częściej.

Tryb

10 pytań i wynik na koniec. Najlepszy zapisujemy jako rekord.

Pytanie 1 z 10Trafione: 0

„Cisza, cisza, wszędzie cisza.”

Rekord: 0/10

03 · Pojęcia

21 pojęć z podstawy programowej

Każdy środek ma osobną stronę: definicję, sposób rozpoznania, przykłady z lektur i krótkie ćwiczenie.

Klasy 4-6

Klasy 7-8

Elementy rytmizujące

Wers:
jedna linijka wiersza
Rym:
podobne brzmienie końcówek wersów
Strofa:
zwrotka
Refren:
powtarzający się fragment

Poza obecną podstawą

Anafora, Eufemizm, Porównanie homeryckie. Tych trzech środków nie ma w obecnej podstawie programowej. Warto je jednak znać, bo trafiają się w tekstach i na lekcjach.

W kursie

17 z 21

czyli ponad 80% środków możesz odpuścić

O tyle pojęć z podstawy programowej CKE nie zapytała ani razu w 16 arkuszach. W kursie mówię wprost, które 4 znać, a które są zapychaczem, więc nie tracisz na nie czasu.

Znaj: 4Możesz odpuścić: 17

04 · Egzamin

Jak CKE pyta o środki

Osobne zadanie o środku było w 2 z 16 arkuszy, oba w terminach dodatkowych i oba o epitetach. Częściej środki pomagają zrozumieć fragment i wyjaśnić jego sens.

11 zadań w bazieElementy utworu literackiego

Komizm przy kadrach z „Zemsty”

W maju 2022 roku CKE pytała o komizm w zadaniu o kadrach filmowych: trzeba było omówić dwa z trzech rodzajów komizmu.

Otwórz zadanie w arkuszu
Co trzeba umieć z polskiego?Arkusze z polskiego

Pytania

Najczęstsze pytania o środki

Czy anafora jest na liście do egzaminu?
Nie ma jej w obecnej podstawie programowej, podobnie jak eufemizmu i porównania homeryckiego. Warto je jednak znać, bo trafiają się w tekstach i na lekcjach.
Ile środków stylistycznych trzeba znać na egzamin ósmoklasisty?
Podstawa programowa wymienia 21 pojęć: 11 z klas 4-6 (m.in. epitet, porównanie, przenośnia, uosobienie, ożywienie), 4 elementy rytmizujące (wers, rym, strofa, refren) i 6 pojęć z klas 7-8 (neologizm, inwokacja, symbol, alegoria, ironia, komizm).
Czym różni się symbol od alegorii?
Liczbą znaczeń. Symbol można odczytać na wiele sposobów (róża Małego Księcia to dla jednych miłość, dla innych przyjaźń). Alegoria ma jedno utrwalone znaczenie, czytelne dla wszystkich (lis w bajkach to chytrość, kostucha to śmierć).
Czym różni się uosobienie od ożywienia?
Uosobienie to szczególny rodzaj ożywienia. Ożywienie nadaje rzeczy cechy istoty żywej („morze ryczy”, „czas ucieka”). Gdy rzecz mówi, myśli albo czuje jak człowiek („wiatr szepcze”), dokładniejsza nazwa to uosobienie.
Czym różni się porównanie od przenośni?
Łącznikiem. Porównanie zestawia dwie rzeczy słowami: jak, jakby, niczym, na kształt („blady jak ściana”). Przenośnia łączy słowa w nowy, niedosłowny sens bez łącznika („morze gwiazd”, „złote serce”).
Czy środki stylistyczne zawsze są na egzaminie?
Nie zawsze. Osobne zadanie o środku było w 2 z 16 arkuszy z lat 2019-2026 (czerwiec 2022 i czerwiec 2025, po 1 punkcie, oba o epitetach). Częściej znajomość środków pomaga zrozumieć fragment utworu. Dlatego ucz się nie samej nazwy, tylko tego, co środek pokazuje w konkretnym tekście.

Sprawdzone u źródła

Na jakich dokumentach opiera się ta strona?

Lista pojęć pochodzi z podstawy programowej MEN, a zadania z arkuszy CKE.

Ostatnie 14 dni

Popularne teraz

Wszystkie narzędzia