Lektury obowiązkowe na egzamin ósmoklasisty z polskiego

Mikołajek i koledzy zawsze chcą dobrze, a wychodzi jak zwykle: w szkole, na podwórku i w domu. Motyw: dzieciństwo, przyjaźń.

Krótkie bajki z morałem. Ludzie, zwierzęta i rzeczy pokazują nasze wady. Niby bajka, a znajomo brzmi. Motyw: mądrość, krytyka społeczna.

Józef Wybicki pisze w 1797 r. pieśń dla Legionów Polskich we Włoszech. Wzywa do walki o kraj, a dziś jest naszym hymnem. Motyw: patriotyzm, nadzieja, wola walki.

Bogowie, herosi i początki świata. Mity wyjaśniają zjawiska i pokazują skutki wyborów. Boska obsada, ludzkie kłopoty. Motywy: los, poświęcenie, pycha.

Fragmenty Starego i Nowego Testamentu. Przypowieści pokazują na przykładach, jak postępować. Motyw: miłosierdzie, mądrość, wiara.

Podania tłumaczą, skąd wzięły się polskie miasta i ich znaki, jak smok w Krakowie. Historia miesza się tu z fantastyką. Motyw: tożsamość, tradycja, bohaterstwo.

Magia wkracza do zwykłego świata, a bohater musi przejść niezwykłe próby. Dobro zwykle wygrywa, ale rzadko za pierwszym podejściem. Motyw: przemiana, kara, nagroda.

Wiersz z 1908 r. sprzeciwia się germanizacji, broni ziemi i języka. Z muzyką Feliksa Nowowiejskiego staje się pieśnią patriotyczną. Motywy: patriotyzm, opór, wiara.

Wróżka wysyła Kopciuszka na bal, z którego dziewczyna ucieka o północy. Gubi przy tym szklany pantofelek, najbardziej opłacalną zgubę w historii: po nim odnajduje ją książę. Motyw: sprawiedliwość, przemiana.

Dzieci modlą się o powrót ojca-kupca. Wzruszony ich modlitwą przywódca zbójców powstrzymuje bandę i puszcza rodzinę wolno. Motywy: wiara, rodzina, dobro.

Diabeł przychodzi po duszę Twardowskiego, a ten stawia ostatni warunek: rok z panią Twardowską. Diabeł woli uciec przez dziurkę od klucza xd Motywy: spryt, humor, fantastyka ludowa.

Pan Tomasz płaci stróżowi dziesięć złotych, żeby nie wpuszczał katarynek. Gdy widzi, jak cieszą niewidomą dziewczynkę, płaci tyle samo, żeby wpuszczał je codziennie, i szuka dla niej lekarza. Motywy: dobroć, empatia, samotność.

Rybak łapie złotą rybkę. Żona chce coraz więcej, aż traci wszystkie dary. I tyle z awansu. Motyw: chciwość, pokora, kara.

Porwani w Afryce Staś i Nel uciekają. Wędrują przez pustynię i dżunglę, walcząc o przetrwanie. Motyw: przyjaźń, odwaga, przetrwanie.

Zosia prosi o wiersz do pamiętnika, a dostaje wiersz o tym, że wierszy nie potrzebuje: w ojczyźnie powie jej je każdy kwiatek i gwiazda. Poeta prosi tylko, żeby przywiozła mu stamtąd ich światło i zapach. Motywy: tęsknota za ojczyzną, poezja.

Lech zakłada Gniezno przy gnieździe białych orłów, kołodziej Piast zostaje księciem, a Krak podstępem pokonuje smoka. Tak legendy tłumaczą początki państwa. Motyw: tożsamość, początki narodu.

Orfeusz schodzi do Hadesu po zmarłą żonę. Może ją odzyskać, jeśli się nie obejrzy. Ogląda się i traci ją na zawsze. Motyw: miłość, strata, zakaz.

Przypowieść o siewcy mówi o przyjmowaniu słowa Bożego. Roztropne panny czekają na pana młodego z zapasem oliwy - lampy nie świecą od dobrych chęci. Motyw: mądrość, wiara.

W Trenie I ojciec opłakuje córkę. W Trenie V porównuje ją do przedwcześnie ściętej oliwki. Motyw: śmierć dziecka, żal.

Pan Piotr żeni się dla posagu, a potem płaci za modne zachcianki żony. Świetna inwestycja - dla sklepów. Motywy: krytyka obyczajów, interes, rozrzutność.

Umiera dowódca powstańców, a zaprawieni w walce żołnierze płaczą. Dopiero finał ujawnia, że to młoda kobieta: Emilia Plater. Motywy: patriotyzm, bohaterstwo, poświęcenie.

Wybrany sonet z cyklu osiemnastu, które powstały po podróży po Krymie. Przyroda zachwyca, ale samotność i tęsknota jadą razem z wędrowcem. Motywy: podróż, przyroda, tęsknota.

Wybrany reportaż ze zbioru gawęd Wańkowicza o ludziach, miejscach i podróżach. Pisze tak, jakby opowiadał przy stole: zaczynasz od jednej historii, a mija popołudnie. Motywy: pamięć, podróż, ciekawość świata.