Środki stylistyczne · Klasy 4-6

Porównanie

Definicja porównania po ludzku, przykłady z lektur i sposób, jak napisać o funkcji porównania w konkretnym fragmencie. Do tego pułapka ze słowem „jak”.

01 · Definicja

Co to jest porównanie?

Porównanie zestawia ze sobą dwie rzeczy, osoby lub zjawiska, które są do siebie pod jakimś względem podobne. Rozpoznasz je po łączniku: „jak”, „jakby”, „niby”, „niczym”, „na kształt”. Przykład: był blady jak ściana.

W jednym zdaniu

Szukaj łącznika: jak, jakby, niby, niczym, na kształt.

Porównanie pomaga zrozumieć jedną rzecz przez zestawienie jej z drugą, dobrze znaną. Autor mówi wprost: „to jest podobne do tamtego” - i dzięki temu opis staje się obrazowy, a emocje łatwiejsze do wyobrażenia. Na egzaminie sama nazwa środka nie wystarczy: musisz umieć wskazać, co jest porównywane, do czego, jaka cecha łączy oba elementy i po co autor to zrobił. To właśnie funkcja, a nie nazwa, daje punkt.

02 · Rozpoznanie

Jak rozpoznać?

Konkretne sygnały, po których wychwycisz go w tekście.

  1. Sprawdź, czy w zdaniu są dwa zestawione elementy, np. chłopiec i wiatr, serce i młot.

  2. Poszukaj łącznika: jak, jakby, niby, niczym, na kształt.

  3. Zapytaj, jaka cecha łączy oba elementy: szybkość, bladość, twardość.

  4. Odpowiedz sobie, po co autor to zestawił - np. szybki jak wiatr podkreśla, że ktoś biegł naprawdę szybko.

  5. Uważaj: samo słowo „jak” to za mało. W pytaniu „Jak to zrobić?” nikt niczego nie porównuje.

03 · Odpowiedź

Jak odpowiedzieć na pytanie o funkcję

Nazwa to za mało. Napisz, co ten środek pokazuje w tym konkretnym fragmencie.

Co może pokazywać

  • Ułatwia wyobrażenie sobie opisywanej sceny
  • Wzmacnia cechę bohatera, miejsca lub zjawiska
  • Buduje nastrój
  • Nadaje opisowi obrazowość i plastyczność
  • Pokazuje emocjonalny stosunek osoby mówiącej
Nazwa, fragment, co pokazuje w tym tekście

Porównanie „blady jak ściana” uwydatnia bladość bohatera. Czytelnik od razu wyobraża sobie jego strach.

Funkcja zależy od fragmentu. Ten sam środek w innym tekście może pokazywać coś zupełnie innego.
Jeśli chcesz więcej

Kurs z polskiego

Zobacz kurs

04 · Przykłady

Przykłady z wyjaśnieniem

Najpierw proste zdania, potem fragmenty lektur. Cytaty oznaczamy jako cytat, własne zdania o lekturze jako modelowe.

Przestraszony chłopiec o bardzo bladej twarzy stoi przy jasnej ścianie.

Chłopiec był blady jak ściana.

Co pokazuje: podkreśla, że chłopiec był bardzo blady - pewnie ze strachu albo z przerażenia

Odpowiedź do tego fragmentu: Porównanie „blady jak ściana” uwydatnia bladość bohatera. Czytelnik od razu wyobraża sobie jego strach.

Serce i młot zestawione obok siebie; kreski ruchu pokazują mocne, rytmiczne uderzenia.

Jego serce biło jak młot.

Co pokazuje: pokazuje silne emocje bohatera: strach, stres albo ekscytację

Odpowiedź do tego fragmentu: Porównanie bicia serca do uderzeń młota podkreśla gwałtowność emocji. Czytelnik czuje, jak wielkie napięcie przeżywa bohater.

Dwa zestawione obrazy: czarna noc nad zarysem domów oraz przewrócony kałamarz z wielką czarną plamą atramentu.

Noc była ciemna niczym atrament.

Co pokazuje: uwydatnia głęboką, całkowitą ciemność i buduje nastrój tajemnicy

Odpowiedź do tego fragmentu: Porównanie nocy do atramentu sprawia, że opis staje się plastyczny. Podkreśla zupełną ciemność i buduje nastrój tajemniczości.

Z lektur

Emigrant tęskni za rodzinnym krajobrazem; obok zdrowy człowiek swobodnie idzie przez pola.

Pan Tadeusz · Adam Mickiewicz · cytat

„Litwo! Ojczyzno moja! ty jesteś jak zdrowie”

Co pokazuje: pokazuje, że ojczyzna jest bezcenna - tak jak zdrowie, docenia się ją dopiero po utracie

Odpowiedź do tego fragmentu: Porównanie ojczyzny do zdrowia podkreśla jej ogromną wartość. Tak jak człowiek docenia zdrowie dopiero wtedy, gdy je straci, tak osoba mówiąca na emigracji szczególnie mocno odczuwa tęsknotę za Litwą.

Scrooge w starym wiktoriańskim płaszczu stoi ze skrzyżowanymi ramionami obok wielkiego twardego kamienia.

Opowieść wigilijna · Charles Dickens · zdanie modelowe

Przed przemianą Scrooge jest twardy jak kamień - zamknięty na ludzi i ich potrzeby.

Co pokazuje: podkreśla emocjonalny chłód bohatera i jego brak współczucia

Odpowiedź do tego fragmentu: Porównanie Scrooge'a do kamienia pokazuje, że bohater jest nieczuły i obojętny na innych. Dzięki temu jego późniejsza przemiana staje się dla czytelnika jeszcze bardziej wyraźna.

Balladyna w długiej sukni ogląda się ze strachem za siebie; za nią ciągnie się wielki cień tej samej postaci.

Balladyna · Juliusz Słowacki · zdanie modelowe

Po zbrodni Balladyna zachowuje się jak człowiek ścigany przez własne sumienie.

Co pokazuje: pokazuje napięcie psychiczne bohaterki i jej wewnętrzny niepokój

Odpowiedź do tego fragmentu: Porównanie Balladyny do człowieka ściganego przez sumienie podkreśla, że bohaterka nie potrafi uciec od winy. Zbrodnia odciska ślad na jej psychice i zachowaniu.

W kursie

17 z 21

czyli ponad 80% środków możesz odpuścić

O tyle pojęć z podstawy programowej CKE nie zapytała ani razu w 16 arkuszach. W kursie mówię wprost, które 4 znać, a które są zapychaczem, więc nie tracisz na nie czasu.

Znaj: 4Możesz odpuścić: 17

05 · Pułapka

Odpowiedź, która traci punkt

Pod nią masz wersję, która robi to, czego chce egzaminator.

Do poprawy

To porównanie, bo w zdaniu jest słowo „jak”.

To porównanie „blady jak ściana” - zestawia bladość bohatera z bielą ściany i podkreśla, że bohater był przerażony.

Samo „jak” nie zawsze tworzy porównanie: w pytaniu „Jak to zrobić?” nikt niczego nie zestawia. Sprawdź, czy są dwa elementy i wspólna cecha, a w odpowiedzi zawsze dopisz funkcję.

06 · Ćwiczenie

Minićwiczenie

Sprawdź się: jedno pytanie na raz, od razu z wyjaśnieniem.

0/3

Pytanie 1 z 3

Jaki środek stylistyczny występuje w zdaniu: „Jezioro błyszczało niczym lustro.”?

PrzenośniaWszystkie środki na cytatach

Ostatnie 14 dni

Popularne teraz

Wszystkie narzędzia