Przeczytaj tekst i wykonaj zadania.
Adam Mickiewicz
PAN TADEUSZ
Śród takich pól przed laty, nad brzegiem ruczaju1, Na pagórku niewielkim, we brzozowym gaju, Stał dwór szlachecki, z drzewa, lecz podmurowany; Świeciły się z daleka pobielane ściany, Tym bielsze, że odbite od ciemnej zieleni Topoli, co go bronią od wiatrów jesieni. Dom mieszkalny niewielki, lecz zewsząd chędogi2, I stodołę miał wielką, i przy niej trzy stogi Użątku3, co pod strzechą zmieścić się nie może; Widać, że okolica obfita we zboże, I widać z liczby kopic4, co wzdłuż i wszerz smugów5 Świecą gęsto jak gwiazdy, widać z liczby pługów Orzących wcześnie łany ogromne ugoru6, Czarnoziemne, zapewne należne do dworu, Uprawne dobrze na kształt ogrodowych grządek: Że w tym domu dostatek mieszka i porządek. Brama na wciąż7 otwarta przechodniom ogłasza, Że gościnna, i wszystkich w gościnę zaprasza.
Właśnie dwukonną bryką wjechał młody panek I, obiegłszy dziedziniec, zawrócił przed ganek. Wysiadł z powozu; konie porzucone same, Szczypiąc trawę, ciągnęły powoli pod bramę. We dworze pusto: bo drzwi od ganku zamknięto Zaszczepkami i kołkiem zaszczepki przetknięto. Podróżny do folwarku nie biegł sług zapytać, Odemknął, wbiegł do domu, pragnął go powitać. Dawno domu nie widział, bo w dalekim mieście Kończył nauki, końca doczekał nareszcie. Wbiega i okiem chciwie ściany starodawne Ogląda czule, jako swe znajome dawne. Też same widzi sprzęty, też same obicia, Z którymi się zabawiać lubił od powicia8; Lecz mniej wielkie, mniej piękne niż się dawniej zdały. […] Biegał po całym domu i szukał komnaty, Gdzie mieszkał dzieckiem będąc, przed dziesięciu laty. Wchodzi, cofnął się, toczył zdumione źrenice Po ścianach: w tej komnacie mieszkanie kobiéce! Któż by tu mieszkał? Stary stryj nie był żonaty, A ciotka w Petersburgu mieszkała przed laty. To nie był ochmistrzyni9 pokój? Fortepiano? Na nim nuty i książki; wszystko porzucano Niedbale i bezładnie: nieporządek miły! Niestare były rączki, co je tak rzuciły. Tuż i sukienka biała, świeżo z kołka zdjęta Do ubrania, na krzesła poręczu rozpięta; A na oknach donice z pachnącymi ziołki, Geranium, lewkonija10, astry i fijołki.
Adam Mickiewicz, Pan Tadeusz, Kraków 1990.
1 Ruczaj – potok, strumień.
2 Chędogi – schludny.
3 Użątek – zebrane plony, zżęte zboże.
4 Kopica – kopa siana lub zboża.
5 Smugi – tu: odrębne pasma poszczególnych pól.
6 Ugór – pole nieuprawiane przez dłuższy czas.
7 Na wciąż – na oścież.
8 Od powicia – od urodzenia.
9 Ochmistrzyni – kobieta zarządzająca gospodarstwem w dużym majątku.
10 Geranium, lewkonija – nazwy kwiatów.
[377 wyrazów]
