Wybór jednej odpowiedzi

Przeczytaj tekst i wykonaj zadania.

Henryk Sienkiewicz

W PUSTYNI I W PUSZCZY

Przez następne trzy dni jechali wciąż wąwozem i zawsze w górę. Dni były przeważnie upalne, noce na przemian chłodne albo parne. Zbliżała się pora dżdżysta¹. Zza widnokręgu wysuwały się tu i ówdzie chmury, białe jak mleko, ale głębokie i zawalne². Stronami widać było już smugi dżdżu i dalekie tęcze. Nad ranem trzeciego dnia jedna z takich chmur pękła nad ich głowami jak beczka, z której zleciała obręcz, i pokropiła ich ciepłym i obfitym, ale na szczęście krótkotrwałym deszczem. Potem pogoda uczyniła się jednak piękna i mogli jechać dalej. [...] Podróż w odświeżonym powietrzu nie była wcale uciążliwa, a obfitość zwierzyny i wody usuwała obawę głodu i pragnienia. W ogóle szło im łatwiej, niż się spodziewali, toteż Stasia nie opuszczał dobry humor i jadąc obok dziewczynki, gwarzył z nią wesoło, a chwilami i żartował:

– Wiesz co, Nel – mówił – gdy na chwilę zatrzymali konie pod wielkim drzewem chlebowym, z którego Kali z Meą obcinali podobne do ogromnych melonów owoce – czasem mi się zdaje, że ja jestem błędny rycerz.

– A co to jest błędny rycerz? – zapytała Nel, zwracając ku niemu swą śliczną główkę.

– Dawno, dawno temu, w średnich wiekach, byli tacy rycerze, którzy jeździli po świecie i szukali przygód. Walczyli z olbrzymami i smokami i wiesz? Każdy miał swoją damę, którą opiekował się i której bronił.

– To ja jestem taka dama?

Staś zastanowił się przez chwilę, po czym odrzekł:

– Nie – tyś na to za mała. Tamte wszystkie były dorosłe.

I ani przez głowę mu nie przeszło, że może żaden błędny rycerz nie uczynił tyle dla swojej damy, ile on dla tej małej siostrzyczki – po prostu wydawało mu się, że to, co czynił, rozumiało się samo przez się.

Lecz Nel uczuła się pokrzywdzona jego słowami, więc wysunąwszy z nadąsaną minką usta, rzekła:

– A mówiłeś raz w pustyni, że postąpiłam jak osoba trzynastoletnia? Aha!

– No to raz, ale masz lat osiem.

– To za dziesięć lat będę miała osiemnaście!

– Wielka rzecz! A ja dwudziesty czwarty! W takim wieku człowiek nie myśli już o żadnych damach, bo ma co innego do roboty. Rozumie się!

– A co będziesz robił?

– Będę inżynierem albo marynarzem, albo jeśli w Polsce będzie wojna, to pójdę się bić jak mój ojciec.

Ona zaś spytała niespokojnie:

– Ale wrócisz do Port Saidu?

– Pierwej musimy tam powrócić oboje.

– Do tatusia! – odpowiedziała dziewczynka.

I oczy jej zamgliły się smutkiem i tęsknotą. Na szczęście nadleciało w tej chwili stadko prześlicznych papug z różowymi głowami i z różową podszewką pod spodem skrzydeł. Dzieci zapomniały natychmiast o poprzedniej rozmowie i poczęły śledzić oczyma ich lot.

Henryk Sienkiewicz, W pustyni i w puszczy, Warszawa 1997.

¹ Dżdżysta – deszczowa.

² Chmury zawalne – chmury potężne, gęste.

[435 wyrazów]

Przeczytaj tekst i wykonaj zadania.

Stanisław Lem

PRZYJACIEL AUTOMATEUSZA

Pewien robot, mając wyruszyć w daleką a niebezpieczną drogę, posłyszał o wielce pożytecznym urządzeniu, które wynalazca jego nazwał elektrycznym przyjacielem. Pomyślał, że raźniej mu będzie na duszy, jeśli otrzyma towarzysza, choćby miała nim być tylko maszyna, udał się więc do wynalazcy i poprosił, aby opowiedział o sztucznym przyjacielu.

– Służę ci – odparł wynalazca. (Jak wiadomo, w bajkach wszyscy się „tykają”¹, nawet smoków nie tytułuje się panami i jedynie do królów trzeba się odzywać w liczbie mnogiej). To mówiąc, wyjął z kieszeni garść metalowych ziarenek, podobnych do drobnego śrutu.

– Co to jest? – zdziwił się robot.

– A jak się nazywasz, bo zapomniałem cię o to zapytać we właściwym miejscu tej bajki? – spytał wynalazca.

– Nazywam się Automateusz.

– To dla mnie za długie, będę cię nazywał Automkiem.

– Kiedy to od Automasza, ale niech ci będzie – odparł tamten.

– A zatem, mój zacny Automku, masz przed sobą garść elektroprzyjaciół. Musisz wiedzieć, że z powołania i specjalizacji jestem miniaturyzatorem. To znaczy urządzenia wielkie i ciężkie zmieniam na małe i przenośne. Każde takie ziarenko jest koncentratem elektrycznego myślenia, niezmiernie wszechstronnym i rozumnym. Nie powiem ci, że to geniusz, gdyż byłaby to przesada, podobna do fałszywej reklamy. Co prawda, zamiarem moim jest właśnie stworzyć elektrycznych geniuszów i nie spocznę, póki nie zrobię tak malutkich, aby ich można było nosić w kieszeni tysiące; dopiero kiedy wsypię ich do worków i będę sprzedawał na wagę, jak piasek, dopnę wymarzonego celu. Ale mniejsza o te moje plany na przyszłość, na razie sprzedaję elektroprzyjaciół na sztuki, i to niedrogo: za jednego biorę tyle, ile zaważy, w brylantach. Przyznasz chyba, jaka to umiarkowana cena, wziąwszy pod uwagę, że możesz takiego elektroprzyjaciela włożyć do ucha, gdzie będzie ci szeptał dobre rady i służył wszelką informacją. […] Czy bierzesz go? Gdybyś reflektował na tuzin, mógłbym odstąpić taniej…

– Nie, na razie wystarczy mi jeden – odparł Automateusz. – Ale chciałbym jeszcze wiedzieć, czego właściwie mogę się po nim spodziewać? Czy potrafi dopomóc w ciężkiej sytuacji życiowej?

– Jasne, przecież po to właśnie jest! – odparł pogodnie wynalazca. Podrzucił na dłoni garść ziaren, lśniących metalicznie, gdyż były sporządzone z rzadkich metali, i ciągnął: – Oczywiście, nie możesz liczyć na pomoc w sensie fizycznym, ale nie o nią przecież chodzi. Pokrzepiające uwagi, dobre i bystre rady, rozsądne refleksje, korzystne dla ciebie wskazania, napomnienia, przestrogi, jak również słowa otuchy, sentencje, dodające wiary we własne siły, oraz głębokie myśli, pozwalające sprostać każdej, jakiejkolwiek trudnej, a nawet groźnej sytuacji – oto tylko drobna część repertuaru moich elektroprzyjaciół. Są absolutnie oddani, wierni, stale przytomni, bo nigdy nie śpią, są też nad wyraz trwali, estetyczni, a sam widzisz, jacy poręczni! Więc jak, bierzesz tylko jednego?

– Tak – odparł Automateusz. – Powiedz mi jeszcze, proszę, co będzie, jeżeli mi go ktoś ukradnie? Czy wróci do mnie? Czy doprowadzi złodzieja do zguby?

– Co to, to nie – odrzekł wynalazca. – Będzie mu służył tak samo pilnie i wiernie jak poprzednio tobie. Nie możesz wymagać zbyt wiele, mój Automku, nie opuści cię w biedzie, jeśli ty jego nie opuścisz. Ale to ci nie grozi, jeżeli tylko włożysz go do ucha i będziesz miał je zawsze zatkane watą…

– Dobrze – zgodził się Automateusz. – A jak mam do niego mówić?

– Wcale nie musisz mówić, wystarczy, abyś bezdźwięcznie wyszeptał cokolwiek, a usłyszy cię doskonale. Co do jego imienia, to zwie się Wuch. Możesz mówić doń „mój Wuchu”, to wystarczy.

– Doskonale – odparł Automateusz.

Zważyli Wucha, wynalazca otrzymał zań ładny brylancik, a robot, uspokojony, że ma już towarzysza, bliską duszę na daleką drogę, ruszył przed siebie.

Stanisław Lem, Przyjaciel Automateusza, [w:] tenże, Bajki robotów, Kraków 2017.

¹ Tykać się – zwracając się do kogoś, mówić mu ty; mówić komuś po imieniu.

[579 wyrazów]

Przeczytaj tekst i wykonaj zadania.

Stephen Hawking¹

CZY MOŻEMY KSZTAŁTOWAĆ NASZĄ PRZYSZŁOŚĆ?

Gdy pomyślę o geniuszu, od razu przychodzi mi do głowy Einstein². Skąd się wzięły jego genialne idee? Być może z połączenia takich cech jak wnikliwa intuicja, nieschematyczne myślenie i wybitny intelekt. Einstein potrafił zajrzeć pod powierzchnię rzeczywistości, aby dotrzeć do jej głębokiej struktury. Nie ulegał dyktatowi zdrowego rozsądku. Miał odwagę zgłębiać idee, które innym zdawały się niedorzeczne. I to wyzwoliło kreatywne moce jego umysłu, co zapewniło mu rangę największego geniusza nie tylko jego czasów, lecz także wszystkich czasów.

Sto lat później fizycy wiedzą znacznie więcej o wszechświecie aniżeli Einstein. Dysponujemy obecnie potężnymi narzędziami badawczymi, jak akceleratory cząstek³, superkomputery czy teleskopy kosmiczne. A jednak wyobraźnia nadal ma ogromne znaczenie. Dzięki niej możemy m.in. przemieszczać się bez ograniczeń w czasie i przestrzeni czy rozpatrywać najbardziej egzotyczne zjawiska przyrody.

Jako małego chłopca niezwykle interesowało mnie, jak rozmaite rzeczy działają. W owych czasach można było po prostu coś rozebrać i podpatrzeć mechanizm. Nie zawsze udawało się ponownie złożyć zabawki, które rozłożyłem na części, jednak niewątpliwie w ten sposób nauczyłem się więcej niż współcześnie chłopiec lub dziewczynka, którzy próbowali zrobić to samo ze smartfonem.

Moja obecna praca również polega na dociekaniu, jak coś działa, tyle że w znacznie większej skali. Już nie demontuję miniaturowych kolejek, lecz usiłuję dojść do tego, jak działa wszechświat. Jest to skomplikowane zajęcie, które fascynowało mnie i przyprawiało o dreszcz emocji przez całe moje dorosłe życie. Poszczęściło mi się, że żyłem w okresie wspaniałego rozkwitu obranej przeze mnie dyscypliny, kosmologii, która zajmuje się badaniem początków wszechświata.

Obecnie, dzięki pracom teoretycznym i sukcesom badań eksperymentalnych, kosmologia doprowadziła do tego, że wszechświat ma przed nami coraz mniej tajemnic. Jednak nadal są wielkie pytania, na które nie znamy odpowiedzi, i przed nami jest jeszcze wiele pracy.

Co więc czeka tych, którzy są młodzi w chwili obecnej? Mogę powiedzieć z pełnym przekonaniem, że ich przyszłość będzie uzależniona od nauki i techniki w większym stopniu niż wcześniejszych pokoleń. Będą oni musieli poznać naukę lepiej niż ktokolwiek przed nimi, gdyż będzie ona stanowić o ich codziennym życiu.

Tak naprawdę nie wiemy, na czym będzie polegać następne wielkie odkrycie naukowe ani kto tego dokona. Jeżeli ukażemy satysfakcję, jaką dają odkrycia, zastosujemy innowacyjne i przystępne sposoby upowszechniania wiedzy, to istotnie zwiększymy szansę na odnalezienie nowego Einsteina i zainspirowanie go do podjęcia pracy naukowej. Kimkolwiek on się okaże.

Pamiętajcie zatem, aby kierować wzrok ku gwiazdom, a nie – patrzeć na własne stopy. Próbujcie rozeznać się w tym, co widzicie, i zadawajcie sobie pytanie, dlaczego wszechświat w ogóle istnieje. Bądźcie dociekliwi. Najważniejsze, aby się nie poddawać. Puśćcie wodze swojej wyobraźni. Kształt przyszłości zależy od was.

Na podstawie: Stephen Hawking, Czy możemy kształtować naszą przyszłość?, [w:] tenże, Krótkie odpowiedzi na wielkie pytania, przeł. Marek Krośniak, Poznań 2018.

¹ Stephen Hawking (1942–2018) – wybitny brytyjski fizyk i astronom.

² Albert Einstein (1879–1955) – wybitny fizyk i matematyk, laureat Nagrody Nobla.

³ Akcelerator cząstek – urządzenie służące do nadawania cząstkom elementarnym wielkich prędkości, stosowane m.in. w fizyce jądrowej.

[455 wyrazów]

Przeczytaj tekst i wykonaj zadania.

Frances Hodgston Burnett

TAJEMNICZY OGRÓD

Mary Lennox po śmierci rodziców zamieszkała w Anglii, u swojego wujka. Na terenie jego posiadłości odkryła zaniedbany ogród, któremu chciała przywrócić dawny wygląd. Dziewczynce w zrealizowaniu tego planu pomagali przede wszystkim służąca Martha oraz jej młodszy brat – Dick.

To było niezwykłe! Mary wstrzymała oddech i przystanęła, by popatrzeć. Pod drzewem, wsparty o pień plecami, siedział chłopiec i grał na fujarce. […] Na drzewie, o którego pień był oparty, siedziała wiewiórka, patrząc na chłopca, zza krzaków zaś wyciągał szyję i nasłuchiwał bażant, a tuż przy nim siedziały dwa króliki, ruszając różowymi pyszczkami – wszystkie te zwierzęta jakby się coraz bardziej przysuwały, by słuchać łagodnych tonów fujarki.

Ujrzawszy Mary, chłopiec wyciągnął rękę i odezwał się głosem tak cichym jak jego granie.

– Nie trzeba się ruszać, bo pouciekają.

Mary stała nieruchomo. Chłopiec przestał grać i zaczął podnosić się z ziemi. Robił to tak wolno, iż ledwie można było spostrzec, że się rusza, lecz wreszcie wyprostował się, a wtedy wiewiórka drapnęła na gałęzie, bażant skrył się w krzakach, a króliki uciekły w podskokach, choć wcale nie zdawały się przestraszone.

– Jestem Dick – rzekł chłopiec. – Wiem, że to panna Mary. Mary uprzytomniła sobie teraz, iż od razu wiedziała, że to musi być Dick, nikt inny. […]

– Wstawałem powolutku – tłumaczył – bo gdybym nagle się zerwał, toby się przestraszyły. Człowiek musi delikatnie się ruszać i cicho mówić, kiedy ma do czynienia ze zwierzętami.

Mówił do niej tak, jakby się znali od dawna. Mary pojęcia nie miała, jacy są chłopcy, więc odpowiadała trochę sztywno i czuła się lekko onieśmielona.

– Czy otrzymałeś list Marthy? – spytała.

Skinął twierdząco rudą, kędzierzawą czupryną.

– Dlatego tu przyszedłem.

Schylił się, by podnieść coś z ziemi.

– Przyniosłem narzędzia: łopatkę, grabie i motykę. Mocne i dobre! Jest też szufelka.

A kiedy kupowałem nasiona, kupcowa¹ dodała mi paczuszkę nasion białego maku i niebieskiej ostróżki.

– Pokażesz mi nasiona? – spytała Mary. […]

– Usiądźmy sobie tu na pniu i obejrzyjmy wszystko.

Usiedli i Dick wyciągnął z kieszeni niezgrabne zawiniątko w brązowym papierze. Rozwinął sznurek, a wewnątrz ukazały się paczuszki z obrazkami kwiatów na każdej.

– Jest tu dużo rezedy² i maków – rzekł. […]

Ucichł i szybko odwrócił głowę, a twarz mu się rozjaśniła.

– Skąd ten rudzik³ woła? – spytał, nadsłuchując. Świergot dolatywał z pokrytego czerwonymi jagodami ostrokrzewu. Mary domyśliła się zaraz, czyj to głos.

– Czy on nas woła? – spytała.

– Tak – rzekł Dick, jak gdyby to była rzecz całkiem naturalna – woła kogoś, kogo lubi. […]

Podsunął się w stronę krzaka tym łagodnym ruchem, który Mary zauważyła już przedtem, i wydał dźwięk całkiem podobny do ćwierkania rudzika. Ptaszek słuchał kilka sekund uważnie, po czym zaćwierkał, jakby odpowiadał na pytanie.

– To wielki przyjaciel panienki – uśmiechnął się Dick.

– Tak myślisz? – skwapliwie zapytała Mary, pragnąc usłyszeć potwierdzenie. – Myślisz, że on mnie naprawdę lubi?

– Nie przyleciałby tak blisko, gdyby nie lubił – odparł Dick. – Ptaki niełatwo zaprzyjaźniają się, a taki rudzik to potrafi wystrychnąć na dudka gorzej niż człowiek. Niech panienka popatrzy, jak się teraz wdzięczy, jakby chciał powiedzieć: „Czy panienka nie widzi, jaki ze mnie ładny ptaszek?”.

I zdawało się, że naprawdę tak jest. Rudzik mizdrzył się, skacząc po gałązkach, ćwierkał i przechylał główkę.

– Czy rozumiesz mowę ptaków? – spytała Mary.

Twarz Dicka rozjaśniła się. Chłopiec roześmiał się szeroko i potarł ręką czuprynę.

– Zdaje mi się, że rozumiem, i one też myślą, że rozumiem – odparł. – Tak dawno z nimi w tych wrzosach przebywam. Widziałem, jak się z jajka wykluwały, jak się opierzały, uczyły latać i zaczynały śpiewać. Czasem mi się zdaje, że i ja jestem królikiem albo wiewiórką, albo jakimś żukiem. Czasem to sobie myślę, że może i ptakiem albo lisem, bo ja wiem?

Frances Hodgston Burnett, Tajemniczy ogród, tłum. Jadwiga Włodarkiewicz, Warszawa 2015.

¹ Kupcowa – kobieta trudniąca się handlem.

² Rezeda – rodzaj roślin zielnych.

³ Rudzik – gatunek ptaka.

[598 wyrazów]

Przeczytaj tekst i wykonaj zadania.

Sebastian Taboł

ISTOTA CZYTANIA

Ze słowem „czytanie” stykamy się bardzo często i używamy tego pojęcia w bardzo wielu sytuacjach. Nie mam tu na myśli tylko czytania tekstu pisanego czy drukowanego.

Z oczu lub twarzy można wyczytać emocje, które ktoś przeżywa. Ratownik GOPR¹ może wnikliwie czytać mapę okolicy. Dyrygent może biegle czytać zapis nutowy wielkiej opery. Kierowca prowadzący samochód odczytuje ze znaków drogowych wskazania dotyczące jazdy. Wielu ludzi używa sformułowania „czytanie między wierszami”, oznaczającego, że nie do końca wierzymy, czy rozmówca czegoś przed nami nie ukrywa, lub domyślamy się treści, których rozmówca nie sformułował wprost.

Z podanych przykładów wynika, że w naszej świadomości słowo „czytanie” zadomowiło się na dobre. Tym słowem pomagamy sobie zobrazować wiele różnorodnych sytuacji, z jakimi spotykamy się w naszym codziennym życiu. Wszystkie podane wyżej przykłady są do siebie podobne – każda z tych osób dostrzegła jakieś znaki, które potem odpowiednio zinterpretowała. Jeżeli ratownik GOPR źle odczyta mapę, nie znajdzie zaginionych turystów, kierowca nieumiejący czytać znaków może spowodować wypadek, a dyrygent nieumiejący czytać zapisu nutowego nie będzie wiedział, kto z grających fałszuje. Dzięki umiejętności czytania człowiek jest w stanie poznać nową rzeczywistość i uzyskać nowe informacje. Każdy z nas musi poprawnie odczytywać znaczenie przyporządkowane do określonych znaków, aby trafnie zinterpretować treść ukrytą pod nimi.

Czytanie jest procesem bardzo złożonym. Polega na rozumieniu treści zawartych w tekście. Obejmuje także umiejętność racjonalnego i sprawnego odczytywania różnorodnych tekstów. Inaczej czyta się teksty naukowe, najeżone specjalistycznymi terminami, a inaczej – literaturę piękną. Każdy napisany tekst jest odrębny ze względu na tematykę i na sposób ujmowania problemu. Niektórzy z nas sami się przekonali, że czasami niezbędne okazuje się umiejętne odczytywanie tabel, schematów, rysunków, rozkładów jazdy. Umiejętność czytania wykorzystujemy inaczej w trakcie czytania powieści, po którą sięgamy z własnej woli, żeby się odprężyć, a inaczej w trakcie czytania, do którego zostaliśmy zmuszeni. Czasem jakiś tekst czytamy kilkakrotnie, aby uchwycić w nim istotne kwestie lub znaleźć ważne daty, nazwiska lub zdarzenia. Jeszcze inaczej czytamy gazetę, aby się dowiedzieć, co ciekawego wydarzyło się na świecie. Jak sami się przekonujemy, techniki czytania różnią się w zależności od jego celu.

Umiejętność czytania jest wykorzystywana do wyszukiwania potrzebnych nam informacji. Ważne jest rozeznanie w świecie tekstów, które dotyczą interesujących nas wiadomości. Na koniec trzeba wspomnieć o tym, że umiejętność czytania jest konieczna w procesie uczenia się. Dzięki uczeniu się zdobywamy nową wiedzę lub weryfikujemy obecne sądy, rozwijamy się wszechstronnie i samokształcimy. Czytanie zaspokaja nasze codzienne potrzeby: dostarczania informacji i rozrywki, zdobywania wiedzy, kształtowania swojego poglądu na świat, rozwijania swojej osobowości.

Na podstawie: Sebastian Taboł, Istota czytania, Kraków 2005.

¹ GOPR – Górskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe.

[413 wyrazów]

Przeczytaj tekst i wykonaj zadania.

Ferenc Molnár

CHŁOPCY Z PLACU BRONI

Wreszcie Pastorowie puścili go i Nemeczek wygramolił się ze stawu. Kiedy ujrzano go w ociekającym i zabłoconym ubraniu, wesołość wybuchła ze zdwojoną siłą. […] Prześcigano się w szyderstwach. [...]

Nemeczek nie reagował na te kpiny. Gorzko się uśmiechał i wygładzał mokrą kurtkę. Wtedy podszedł do niego Gereb i, szczerząc zęby w szerokim uśmiechu i kiwając głową, zapytał:

– No i co, dobrze było?

Nemeczek podniósł na niego swoje duże, niebieskie oczy i odparł:

– Dobrze – powiedział cicho i już głośniej dodał: – Było mi znacznie lepiej niż tobie, kiedy stałeś na brzegu i wyśmiewałeś się ze słabszego. I wolałbym siedzieć w tej wodzie po szyję nawet do nowego roku, niż knuć z wrogami moich przyjaciół. Nie żałuję, że zanurzyliście mnie w wodzie. Poprzednim razem, kiedy sam wpadłem do wody, też cię widziałem wśród nich na tej wyspie. I choćbyście mnie zapraszali, przypochlebiali się, a nawet dawali prezenty, nie chcę mieć z wami nic wspólnego. Możecie mnie wsadzić do wody po sto i po tysiąc razy, ja i tak przyjdę tu jutro i pojutrze! I schowam się gdzieś tak, że mnie nie znajdziecie. Nie boję się nikogo z was. A gdy przyjdziecie do nas, na Plac Broni, zabrać nam naszą ziemię, to będziemy na was czekać. I pokażę wam, że kiedy będzie nas dziesięciu, tyle samo co was, to zupełnie inaczej porozmawiamy. Teraz jestem tu sam. Łatwo było mnie pokonać! Silniejszy zawsze wygrywa. Pastorowie ukradli mi moje kulki¹ w Ogrodzie Muzealnym, bo byli silniejsi. W dziesięciu łatwo stawać przeciw jednemu. Ale ja nie żałuję. Możecie mnie nawet zabić, jeśli wam się tak spodoba. Nie musiałem przecież włazić do tej wody. Wystarczyłoby przystać do was. Ale ja tego nie chciałem. Możecie mnie utopić, zatłuc na śmierć, ale ja nigdy nie będę zdrajcą, jak ten ktoś, kto stoi wśród was, o... tam...

W tym momencie wyciągnął rękę i wskazał na Gereba, któremu śmiech uwiązł w gardle. Światło latarni padło na ładną, jasną głowę Nemeczka, oświetliło ociekające wodą ubranie. Odważnie, dumnie i ze spokojem patrzył Nemeczek Gerebowi prosto w oczy, a ten poczuł nagle jakiś ogromny ciężar na duszy. Spochmurniał i opuścił głowę. W tym momencie wszyscy umilkli i zapadła cisza niczym w kościele. Wyraźnie było słychać, jak z ubrania Nemeczka spadają na twardą ziemię krople wody.

Milczenie przerwał głos Nemeczka:

– Czy mogę odejść?

Nikt mu nie odpowiedział. Zapytał więc raz jeszcze:

– Nie zbijecie mnie? Mogę odejść?

A ponieważ nadal nikt nie odpowiedział, Nemeczek powoli ruszył w stronę mostku. Wszyscy stali nieruchomo, nikt nie drgnął, żeby go zatrzymać. […] Stojący przy moście dwaj wartownicy, którzy widzieli wszystko, co zaszło, patrzyli w milczeniu na Nemeczka. Nie śmieli go nawet dotknąć.

Kiedy Nemeczek wszedł na most, rozległ się grzmiący, głęboki głos Acza:

– Prezentuj broń!

Obaj wartownicy stanęli na baczność i unieśli wysoko w górę włócznie ze srebrnymi grotami. A w ślad za nimi wszyscy chłopcy trzasnęli obcasami i podnieśli swoje włócznie. I nikt nie odzywał się, jedynie ostrza włóczni błyszczały w poświacie księżyca.

Ferenc Molnár, Chłopcy z Placu Broni, tłum. Tadeusz Olszański, Warszawa 2007.

¹ Kulki – używane w popularnej dawniej grze.

[492 wyrazy]

Przeczytaj tekst i wykonaj zadania.

Anna Vivarelli

CZYIM JESTEŚ PRZYJACIELEM?

Przyjaźń fascynuje filozofów od najdawniejszych czasów. Może uznasz, że to dziwne, bo przecież nie ma nic prostszego niż przyjaźń: ja jestem twoją przyjaciółką, ty jesteś moim przyjacielem. Zapraszam cię do grona znajomych jednym kliknięciem, a ty jednym kliknięciem akceptujesz zaproszenie.

Dlaczego zatem tak wielu filozofów poświęciło tyle czasu i trudu, aby zdefiniować pojęcie przyjaźni? Może dlatego, że bycie czyimś przyjacielem wcale nie jest takie proste, jak się na ogół wydaje. Starożytny myśliciel Empedokles był przekonany, że przyjaźń jest siłą kosmiczną, rodzajem bóstwa, które utrzymuje w harmonii cały wszechświat i wszystkie jego żywioły: ziemię, powietrze, wodę, ogień. Dziś zapewne uznamy tę wizję za nieco przesadną. Trudno się jednak nie zgodzić, że przyjaźń między dwiema osobami to rodzaj harmonii, która potrafi połączyć zupełnie różne charaktery.

Filozofem, który bliżej przyjrzał się przyjaźni, był Arystoteles – jeden z najznakomitszych umysłów wszech czasów. Twierdził on, że przyjaźń jest potrzebna każdemu człowiekowi i dlatego nikt nie chciałby żyć bez przyjaciół, nawet gdyby posiadł wszystkie inne dobra. Według tego wybitnego filozofa przyjaźń jest ważna w każdym momencie życia, ale najbardziej potrzebujemy jej w młodości – by nie popełniać błędów i stawać się lepszymi ludźmi. „Kiedy dwóch idzie razem, każdy z nich lepiej działa i myśli” – tak mówił o przyjaciołach.

Arystoteles wyróżnił trzy rodzaje przyjaźni. Pierwszy to ten, który opiera się na użyteczności. Dwie osoby zostają przyjaciółmi, ponieważ czerpią z tej relacji wspólną korzyść. Jest to jednak przyjaźń już u swych podstaw wadliwa. Szybko się kończy, ponieważ nie wynika z prawdziwego uczucia. Istnieją tysiące przykładów takiej udawanej przyjaźni: czasem zaczynamy się z kimś kolegować, bo jest lubiany w klasie, a my sądzimy, że dzięki niemu też zdobędziemy popularność. Albo dlatego, że jest dobry z jakichś przedmiotów, a my mamy nadzieję, że pomoże nam na sprawdzianie. Zazwyczaj nie zdarza się ani jedno, ani drugie...

Drugi rodzaj przyjaźni jest z pewnością bardziej wartościowy: to ten, który opiera się na przyjemności przebywania w czyimś towarzystwie. Zostajemy przyjaciółmi, ponieważ lubimy spędzać razem czas, bo kiedy jesteśmy razem, śmiejemy się i nigdy się nie nudzimy. Ale... jest jedno „ale”. Przyjaźń, która opiera się wyłącznie na przyjemności przebywania razem, zawsze w końcu wygasa. Dorastamy, zainteresowania się zmieniają i nagle przepada wszystko, co nas łączyło. Przestajemy się widywać i kiedy znów po jakimś czasie wpadamy na siebie, zazwyczaj mamy już nowych przyjaciół.

Jest wreszcie trzeci rodzaj przyjaźni: przyjaźń doskonała, taka, którą można przeżyć jedynie z nielicznymi osobami. Dzieje się tak wtedy, kiedy żywimy względem drugiej osoby bezinteresowne uczucia. To przyjaźń, która nie zna ani zazdrości, ani zawiści. Pozwala nam cieszyć się sukcesami przyjaciela, sprawia, że potrafimy dzielić z nim także ból. Zapuszcza w nas głęboko korzenie i nie przemija. Daje odwagę, aby upomnieć przyjaciela, kiedy popełnia błąd, i pozwala przyjąć krytykę, gdy sami zbłądzimy.

To bardzo rzadko spotykane uczucie i Arystoteles dobrze o tym wiedział.

Na podstawie: Anna Vivarelli, Czyim jesteś przyjacielem?, [w:] tejże, Kto by pomyślał, tłum. E. Nicewicz-Staszowska, Wrocław 2018.

[475 wyrazów]

Przeczytaj tekst i wykonaj zadania.

Henryk Sienkiewicz

QUO VADIS

Wieczorem dnia tego Winicjusz, przechodząc przez Forum do domu, spostrzegł przy wejściu na Vicus Tuscus złoconą lektykę Petroniusza, niesioną przez ośmiu Bityńczyków, i zatrzymawszy ich znakiem ręki, zbliżył się do firanek.

– Obyś miał sen przyjemny i błogi! – zawołał, śmiejąc się na widok uśpionego Petroniusza.

– Ach, to ty! – rzekł, ocknąwszy się Petroniusz. – Tak, zdrzemnąłem się, bom noc spędził na Palatynie. Teraz wybrałem się, by sobie kupić coś do czytania do Ancjum… Co słychać? […]

– Byłeś na Palatynie, więc ja ciebie spytam, co słychać? Albo wiesz co? Odeślij lektykę i puszki z książkami, a pójdź do mnie. Pomówimy o Ancjum i o czymś jeszcze.

– Dobrze – odrzekł Petroniusz, wysuwając się z lektyki. – Musisz przecie wiedzieć, że pojutrze wybieramy się do Ancjum.

– Skądże bym miał wiedzieć?

– Na jakim ty świecie żyjesz? A więc ja pierwszy zwiastuję ci nowinę? Tak! Bądź gotów na pojutrze rano. Groch na oliwie nie pomógł, chustka na grubym karku nie pomogła¹ i Miedzianobrody ochrypł. Wobec tego nie ma mowy o zwłoce. Przeklina Rzym i jego powietrze, na czym świat stoi, rad by go z ziemią zrównać albo zniszczyć ogniem i chce mu się morza jak najprędzej. Powiada, że te zapachy, które wiatr niesie z wąskich uliczek, wtrącą go do grobu. Dziś czyniono wielkie ofiary we wszystkich świątyniach, by mu wrócił głos – i biada Rzymowi, a zwłaszcza senatowi, jeśli prędko nie wróci. […]

Tak rozmawiając, weszli do domu Winicjusza, który wesoło zawołał o wieczerzę, a następnie zwrócił się do Petroniusza i rzekł:

– Nie, mój drogi, świat musi się odrodzić.

– My go nie odrodzim – odpowiedział Petroniusz – choćby dlatego, że w czasach Nerona człowiek jest jako motyl: żyje w słońcu łaski, a przy pierwszym chłodnym powiewie ginie… choćby nie chciał! […] Ale mniejsza z tym. Czy pozwolisz mi posłać twoją lektykę po Eunice? Przeszła mi jakoś ochota do snu i chciałbym się weselić. Każ na wieczerzę przyjść cytrzyście, a potem pogadamy o Ancjum. […]

Winicjusz wydał rozkaz, by posłano po Eunice, ale oświadczył, że nad pobytem w Ancjum nie myśli sobie łamać głowy. Niech ją łamią ci, którzy nie umieją żyć inaczej, jak w promieniach łaski cezara. Świat nie kończy się na Palatynie, zwłaszcza dla tych, którzy co innego mają w sercu i w duszy.

I mówił to tak niedbale, z takim ożywieniem i tak wesoło, że wszystko to uderzyło Petroniusza, więc popatrzywszy na niego przez chwilę, rzekł:

– Co się z tobą dzieje? Tyś dziś taki, jak byłeś wówczas, gdyś jeszcze nosił złotą bullę na szyi².

– Jestem szczęśliwy – odrzekł Winicjusz. – Zaprosiłem cię do siebie umyślnie, by ci to powiedzieć.

– Co ci się zdarzyło?

– Coś takiego, czego bym nie odstąpił za imperium rzymskie.

To rzekłszy, siadł, wsparł ramię na poręczy krzesła, głowę na ramieniu i począł mówić z twarzą pełną uśmiechów i z jaśniejącym wzrokiem:

– Czy pamiętasz, jak byliśmy razem u Aulusa Plaucjusza i tam po raz pierwszy widziałeś boską dziewczynę, którąś sam nazwał jutrzenką i wiosną? […]

Petroniusz patrzył na niego z takim zdziwieniem, jakby chciał sprawdzić, czy głowa jego jest w porządku.

– Po jakiemu ty mówisz? – rzekł wreszcie. – Oczywiście, że pamiętam Ligię.

A Winicjusz rzekł:

– Jestem jej narzeczonym.

Henryk Sienkiewicz, Quo vadis, Wrocław 2002.

¹ Groch na oliwie nie pomógł, chustka na grubym karku nie pomogła – Petroniusz przywołuje tu metody, jakimi leczono chore gardło Nerona.

² Złota bulla na szyi – w starożytnym Rzymie ozdoba; amulet (bulla), jaki chłopcy do 16. roku życia nosili na szyi.

[544 wyrazy]

Przeczytaj tekst i wykonaj zadania.

Michał Heller

CZY FILOZOFIA MOŻE BYĆ SPOSOBEM NA ŻYCIE?

Jeżeli stawiam takie pytanie, to przynajmniej dopuszczam myśl, że filozofia może być „sposobem na życie”. „Sposób na życie” to trochę zasłona dymna czegoś poważniejszego niż „sposób”: cel życia, sens życia, pasja życia. „Sposób” brzmi skromniej, bardziej na miarę naszych małych ambicji. Mam sposób na spędzenie wolnego czasu. Mam sposób na przechodzenie jezdni na ruchliwym skrzyżowaniu. Mogę mieć sposób na życie.

Wypada teraz zapytać: Co mam robić, ażeby filozofia stała się sposobem na moje życie? Jest kilka oczywistych metod, „ćwiczeń duchowych”. Są one oczywiste, ale by były skuteczne, trzeba je „dopuścić do głosu”, czyli praktykować.

Jednym z tych sposobów jest namysł. To zrozumiałe. Bez namysłu w ogóle nie ma filozofii, a jeżeli jest zapisana w jakichś książkach czy rozprawach, to bez namysłu pozostanie martwa. Żeby ożyła, trzeba ją zamienić w myśl. Namysł można inaczej nazwać rozmyślaniem czy medytacją¹ lub nawet użyć odważniejszego określenia: kontemplacja² filozoficzna.

Medytacja w naturalny sposób związana jest z lekturą. Zawód filozofa jest nie do pomyślenia bez systematycznej lektury. Dobry filozof nie rozstaje się z lekturą, a ona jest jego codziennym pożywieniem. Jakąś lekturę trzeba mieć pod ręką. Na nocnej szafce przy łóżku czy w torbie podróżnej w pociągu czy autobusie. Nie rozstawać się z książką – to dobra zasada. Nigdy nie wiadomo, kiedy sytuacja zmusi nas do „wytracania czasu”. Spóźniony pociąg, odwołany lot, nieprzewidziane okienko w wykładach. Książka wyciągnięta z teczki nie tylko dotrzyma towarzystwa, ale także skutecznie skróci czas oczekiwania.

W trakcie medytacji i lektury nie da się – i nie należy – unikać refleksji nad sobą. Filozofia i życie muszą się spotkać w tym, kto filozofuje. Filozofia może stać się sposobem na życie tylko pod warunkiem tego spotkania. Jednym z większych złudzeń, jakie grożą w tej dziedzinie, jest wyobrażenie, że filozofia może być źródłem nieustannych „natchnień”, przenikających nasze życie. Owszem, przemyślenia filozoficzne powinny wzbogacać nasze życie wewnętrzne, ale nie spełnią swojego zadania jako „sposobu na życie”, jeśli nie dostarczą nam ani właściwych kryteriów do oceny swojego postępowania, ani bodaj najogólniejszych wskazówek, jak należy postępować w przyszłości.

Jest rzeczą zrozumiałą, że na ocenie dotychczasowego postępowania i planowania przyszłości nie można poprzestać. Pracę myśli trzeba wcielać w życie. Życie filozoficzne – to być może brzmi nieco sztucznie, ale to na pewno coś, do czego warto dążyć. W pewnym sensie filozofia winna – przynajmniej o pół kroku – wyprzedzać życie. W takim sensie mianowicie, że to filozofia winna dostarczać kryteriów postępowania, a nie – usprawiedliwiać tylko nasze, nie zawsze pochwały godne, postępki. Jeżeli to ostatnie ma miejsce, filozofia nie jest sposobem na życie, lecz sposobem na hipokryzję³.

Na podstawie: Michał Heller, Czy filozofia może być sposobem na życie? [w:] tegoż, Jak być uczonym, Kraków 2009.

¹ Medytacja – głębokie rozważanie jakiegoś problemu.

² Kontemplacja – pogrążenie się w myślach.

³ Hipokryzja – fałszywość, dwulicowość, obłuda.

[429 wyrazów]

Przeczytaj tekst i wykonaj zadania.

Aleksander Kamiński

KAMIENIE NA SZANIEC

W każde niemieckie święto wywieszały niemieckie i Niemcom podległe urzędy ogromne czerwone flagi ze swastykami. Te wielkie jaskrawe płótna zwisały na dziesięć metrów i często niemal dotykały chodników, prowokując polskie oczy swą symboliką. Stwierdzić trzeba, że pierwsze hitlerowskie flagi zerwane były w Warszawie rękami Alka. Ponieważ chłopiec ten, jak się przekonano już od pierwszych tygodni pracy w „Wawrze”, miał wyjątkowo rozwiniętą odwagę, a ponadto wciąż gnał go niepokój w poszukiwaniu rzeczy niecodziennych, w wykonywaniu czynów niełatwych – ponieważ silnie grała w Alku ambicja – toteż flagi hitlerowskie, na które ruszał osobiście – były to zawsze flagi wyjątkowe. Koledzy z jego piątki szli na ściąganie flag normalnych, skromniejszych rozmiarów, na mniej ruchliwych ulicach. Alek ruszał do flag największych, do najbardziej eksponowanych punktów miasta. On też zerwał olbrzymią flagę z gmachu PKO¹ na rogu Świętokrzyskiej i Marszałkowskiej. Wspinanie się, silne szarpnięcie, szybkie zwinięcie flagi i jazda. A potem – uśmiechnięty, zadowolony – odwiedza Alek przyjaciół i wymachując rękoma, pełen entuzjazmu, szybko opowiada o tym, jak to było.

– Cóż, u Boga Ojca, myślisz, że ty jeden to potrafisz! – żachnął się kiedyś Rudy. – Przyjdź do mnie jutro, a postaram się pokazać ci coś!

Zaintrygowany Alek wpadł następnego dnia do Rudego i oczom swoim nie wierzył: w pokoju czerwieniła się masa płótna trzech potężnych, dziesięciometrowych flag.

– Rudy! Człowieku! Gdzieś ty to zrobił?

– Zdjąłem z Zachęty².

– Bujasz, niemożliwe!

– Jedźmy, sprawdzimy.

Pojechali. Alek już z daleka wlepił wzrok we fronton³ Zachęty i zdumiony zaczął cmokać. – No, no, no! – Spośród czterech olbrzymich flag wisiała tylko jedna. Trzy inne były zerwane. Na drążkach u góry czerwieniały strzępy mocno trzymających się resztek materii.

– No, no, no! – powtórzył z uznaniem Alek, patrząc na małą postać Rudego i w myśli przymierzając ją do dolnego drążka ostatniej ocalałej flagi. Drążek ten był mniej więcej na trzymetrowej wysokości od ziemi. W oczach Alka widniało nieukrywane zdziwienie.

Oczywiście wszystkie wyczyny Alka, Rudego i ich kolegów nie rodziły się chaotycznie i przypadkowo. Tylko ktoś nieznający mechanizmu działania zespołowego mógłby powziąć absurdalną myśl, że młodzi ludzie zależnie od natchnienia i od nastroju wykonywali te czy inne oderwane akcje.

W istocie rzecz wyglądała bardziej skomplikowanie, a może bardziej prosto; za kulisami efektownej akcji Buków znajdował się ich przywódca i reżyser – Zośka. […]

W każdej pracy, jaką trzeba było robić, Zośka brał osobiście żywy i bezpośredni udział. Przewodził w czasie szaleństwa „victorii”, bił rekordy w czasie rysowania „kotwic”.

W czasie roboty odznaczał się dużym opanowaniem i spokojem. Spokój ten i opanowanie najbardziej imponowały Bukom.

Aleksander Kamiński, Kamienie na szaniec, Warszawa 1999.

¹ PKO – Pocztowa Kasa Oszczędności.

² Zachęta – popularna nazwa siedziby Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych, instytucji zajmującej się wystawianiem i kolekcjonowaniem dzieł polskich artystów. W czasie II wojny światowej mieścił się tam Dom Kultury Niemieckiej.

³ Fronton – trójkątna, górna część przedniej ściany budynku.

[442 wyrazy]

Przeczytaj tekst i wykonaj zadania.

Aleksander Fredro

ZEMSTA

AKT CZWARTY

SCENA PIĄTA

CZEŚNIK

do Dyndalskiego

Siadaj waść tu – zmaczaj pióro, Będziesz pisał po mym słowie.

DYNDALSKI

Stawiam tytle niezbyt skoro¹.

CZEŚNIK

[...] Dobrze będzie.

DYNDALSKI

usiadłszy bokiem do widzów naprzeciwko Cześnika i wkładając okulary

Bogu dzięki!

CZEŚNIK

Teraz trzeba pisać właśnie – Jakby Klara do Wacława.

DYNDALSKI

O! o!

CZEŚNIK

No, cóż – „o! o!”?

DYNDALSKI

podnosząc się

Jaśnie Panie, wszak to despekt² dla niej.

CZEŚNIK

Co się waszeć o to pyta. Maczaj pióro, pisz i kwita. […]

CZEŚNIK

po krótkim myśleniu

Tylko że to, mocium panie, Aby udać, trzeba sztuki: Owe brednie, banialuki, To miłosne świegotanie…

myśli

Jak tu zacząć, mocium panie?...

DYNDALSKI

podnosząc się

Cnym afektem³ ulubiony…

CZEŚNIK

O… o… o… o!… Jak od żony… A tu trzeba pół, ćwierć słowa; Ni tak, ni siak – niby owa: „I chciałabym, i boję się”. O! Już wiesz – no! na tym sztuka… Lecz nie waści w tym nauka. Pisz waść… […]

dyktuje

„Bardzo proszę”… mocium panie… Mocium panie… „me wezwanie”… Mocium panie… „wziąć w sposobie”… Mocium panie… „wziąć w sposobie”, Jako ufność ku osobie”… Mocium panie… „waszmość pana. Która lubo mało znana… Która lubo mało znana”… […] Czytaj waść.

Dyndalski obciera pot aż po karku.

No! – Jak tam było?

DYNDALSKI

czyta

„Bardzo proszę mocium panie Mocium panie me wezwanie Mocium panie wziąć w sposobie Mocium”…

CZEŚNIK

wyrywa i drze papier

Niech cię czarci chwycą Z taką pustą mózgownicą! „Mocium panie” cymbał pisze!

DYNDALSKI

Jaśnie pana własne słowo.

CZEŚNIK

Milcz, waść! – Przepisz to de novo⁴. „Mocium panie” opuść wszędzie.

DYNDALSKI

chcąc zbierać kawałki

Z tych kawałków trudno będzie.

CZEŚNIK

Pisz de novo, pisz, powiadam. – Mózgu we łbie za trzy grosze! Siadaj! – Siadaj, mówię.

DYNDALSKI

Siadam.

CZEŚNIK

I powtarzaj.

dyktuje

„Bardzo proszę”… Moć…

Zatyka sobie usta ręką.

DYNDALSKI

powtarzając napisane

Moć…

CZEŚNIK

zrywa się

Co „moć”?... Cóż „moć” znaczy?... Z tym hebesem⁵ nie pomoże; Trzeba zrobić to inaczej. Nawet lepiej będzie może, Gdy wyprawię doń pacholę Z ustną prośbą. Tak, tak wolę.

¹ Stawiam tytle niezbyt skoro – tu: Piszę brzydko i z błędami.

² Despekt – tu: obraza.

³ Cny afekt – tu: wielkie, piękne uczucie.

⁴ De novo – łac. od nowa.

⁵ Hebes – tu: ktoś nierozgarnięty.

Aleksander Fredro, Zemsta, [w:] Wybór komedii, Wrocław 2018.

[315 wyrazów]

Przeczytaj tekst i wykonaj zadania.

Krzysztof Adam Wieczorek

DLACZEGO MOCNE ARGUMENTY NIE ZAWSZE SĄ PRZEKONUJĄCE?

Wyobraź sobie, że szykujesz się do ważnego wystąpienia, podczas którego będziesz przekonywać publiczność do istotnej sprawy. Od czego rozpoczniesz przygotowania, na co zwrócisz największą uwagę? Pierwsza myśl, jaka przychodzi ci do głowy, jest taka, że najważniejsze jest przygotowanie kilku mocnych argumentów popierających tezę, do której chcesz przekonać słuchaczy. W niektórych przypadkach taka taktyka powinna okazać się skuteczna. Czasami jednak może się okazać, że nie przynosi ona takich efektów, jakich się spodziewaliśmy.

Dzieje się tak dlatego, że istnieją dwa typy odbiorców. Pierwszy z nich to ktoś, kto uważnie analizuje treść przekazu, poszukuje dodatkowych informacji i dopiero na podstawie zgromadzonych danych podejmuje decyzję, czy zgodzić się z tezą, do której nadawca komunikatu próbuje go przekonać. Zupełnie inaczej odbywa się to w przypadku odbiorcy, który decyduje, czy zgodzić się z nadawcą przekazu, zgodnie z prostymi wskazówkami – na przykład z tym, czy nadawca sprawia wrażenie osoby miłej i kompetentnej, czy mówi z przekonaniem, czy inni zgadzają się z jego słowami.

Aby lepiej zrozumieć, czym obie drogi odbioru perswazji się różnią, wyobraźmy sobie ladę w hipermarkecie, na której wyłożonych jest wiele różnych serków. Wyobraźmy sobie teraz dwie osoby, które stoją przed taką ladą i starają się wybrać serek najlepszy dla siebie. Pierwsza z osób bierze każdy serek do ręki i dokładnie czyta informacje znajdujące się na jego opakowaniu. Sprawdza m.in. datę ważności i skład serka. Po przeanalizowaniu danych wkłada do swojego koszyka wybrany serek. Druga osoba postępuje inaczej – decyduje się na wybór konkretnego serka dlatego, że widzi na jego opakowaniu rysunek uśmiechniętej krówki. Może też wybrać serek, ponieważ widzi go w koszykach innych klientów – skoro tyle osób go kupuje, to musi być smaczny.

To, czy dany przekaz okaże się przekonujący, zależy od tego, jaką drogą dotrze on do odbiorcy. Gdy słuchacz preferuje pierwszą z opisanych dróg, jest szansa, że zostanie przekonany, jeśli usłyszy mocne argumenty. To, że nadawca ubierze się w szorty i T-shirt, nie będzie miało znaczenia. Słuchacza nie przekonają natomiast słabe argumenty, choćby padły z ust znanego profesora, ubranego w idealnie skrojony garnitur.

Inaczej będzie w przypadku odbiorcy preferującego drugą z dróg. Mocne argumenty nie przekonają go z prostej przyczyny – ponieważ do niego nie dotrą. Może go natomiast przekonać to, że osoba przedstawiająca argumenty wypowie je piękną polszczyzną, a wszyscy wokół będą bić jej brawo.

Co powinna zrobić osoba przygotowująca się do wystąpienia, podczas którego zamierza przekonywać do czegoś słuchaczy? Przede wszystkim powinna uwzględnić dwa typy obiorców – tych, którzy skupią się na przekazywanych treściach, oraz tych, którzy dodatkowo będą zwracać uwagę na kompetencje osoby przemawiającej. Kiedy już to uwzględni, to powinna przygotować mocne argumenty i zadbać dodatkowo o atrakcyjność swojego przemówienia.

Na podstawie: Krzysztof Adam Wieczorek, Dlaczego mocne argumenty nie zawsze są przekonujące? Dwie drogi skutecznej perswazji, [w:] „Filozofuj” nr 6/2016 (30).

[428 wyrazów]